Mocna czwórka od Gézy Balli – pioniera aradskich win

W zeszłym tygodniu spędziłem kilka dni podczas dużego festiwalu kultury węgierskiej Tusványos w Băile Tușnad w sercu Transylwanii, na który zostałem zaproszony jako prelegent. Podczas jednego z panelów dyskusyjnych wraz z Anną Butrym z vloga Węgierska Randka opowiadaliśmy o roli węgierskich win i gastronomii w promocji tego kraju w Polsce. Choć samej dyskusji nie towarzyszyła degustacja, później nadarzyła się możliwość zapoznać się z winami pochodzącymi od wystawiających się na imprezie producentów. Na mnie największe wrażenie zrobiły butelki z winiarni Gézy Balli, szanowanego winiarza z regionu Miniş położonego w pobliżu Aradu w zachodniej Rumunii. Recenzje jego win pojawiały się już na blogu, od pewnego czasu mamy także importera (firma Rowingood), który sprowadza niektóre z nich do Polski. Co ciekawe, w zeszłym roku w uznaniu jego wieloletniej pracy został on nagrodzony przez Węgierską Akademię Wina tytułem winiarza roku, jako pierwszy producent spoza współczesnych granic kraju.

Furmint-petarda! (fot. własna)

Do degustacji podano 4 wina, dwa białe i dwa czerwone, z autochtonicznych, pannońskich odmian. Jako pierwsze do kieliszków trafiło Balla Géza Magyarádi Fehér 2018. Powstało w 100% ze starej odmiany mustos fehér, fermentowało i dojrzewało w stalowych tankach. Barwa bladozłota, w nosie wyczuwalne aromaty cytrusów, ziół, zielonego jabłka, w ustach dość powściągliwe, z solidną kwasowością, nutami ziół, cytrusów, agrestu oraz szczyptą pikantności. Lekkie, proste, w sam raz na lato (ocena: ***). Drugie z win – Balla Géza Furmint Sziklabor 2017 to prezentuje zupełnie inny styl. Grona pochodzą z wyjątkowo skalistego terroir (stąd też nazwa sziklabor, tj. skalne wino), a sam moszcz fermentował i dojrzewał na osadzie w dębowych beczkach. Posiada jasnozłotą barwę, w nosie wyczuwalne są aromaty brzoskwini, moreli, mokrej skały, wanilii, oraz dym, w ustach zaś charakteryzuje je spora koncentracja, wsparta potężną cytrusową kwasowością i słoną mineralnością. Znajdziemy tu też sporo czystego, dojrzałego owocu spod znaku brzoskwini i moreli, w tle migocze również gruszka i zielone jabłko. Wyjątkowo złożone, poważne wino, posiadające najlepsze cechy odmiany (ocena: ****).

Soczysta, owocowa kadarka. (fot. własna)

Następnie nadeszła pora na dwie czerwienie. Pierwsza z nich – Balla Géza Kadarka Selection 2017 fermentowała i dojrzewała w dużych, dębowych kadziach o pojemności 50 hl. Zdobi ją ciemnopurpurowa barwa, w nosie dominuje zapach dojrzałych wiśni, czereśni, jeżyn, jest też ściółka leśna, czarny pieprz oraz wanilia. W ustach sporo soczystej owocowości (jeżyny, dojrzałe wiśnie), wspartej przyzwoitą kwasowością, mamy tu także gładką, elegancką taninę, krzemową mineralność i pieprzną pikantność. Świetne wcielenie niedocenianej odmiany (ocena: ****/*****). Druga czerwień – Balla Géza Fekete Leányka Selection 2017 również dojrzewała i fermentowała w wielkich kadziach. Charakteryzuje ją ciemnobordowa barwa, w nosie królują aromaty dojrzałych wiśni, suszonych śliwek, czekolady i tytoniu, W ustach niezwykle skoncentrowane wino, z wyraźnymi nutami śliwek, wiśni, gorzkiej czekolady, octu balsamicznego oraz pieprznej pikantności, przełamanej pestkową goryczką i solidną kwasowością. Solidny wybór do dań z czerwonego mięsa (ocena: ****).

Niesamowicie skoncentrowana, poważna fekete leányka. (fot. własna)

Choć wciąż u nas stosunkowo nieznane, wina Gézy Balli od kilku lat stanowią czołówkę środkowoeuropejskiego winiarstwa. Kolejne wyróżnienia są tylko potwierdzeniem tego stanu rzeczy. Zresztą sam Géza nie powiedział jeszcze ostatniego słowa – chce m.in. wskrzesić owiane niegdyś wielką sławą czerwone aszú. Za powodzenie tego projektu trzymam kciuki, zaś sam z pewnością nie raz sięgnę po jego inne wina.

Źródło win: degustowane na koszt własny podczas festiwalu Tusványos.

Balla Géza Ménesi Kadarka 2015 – środkowoeuropejska szczypta pikantności

Sięgając po kadarkę z półek polskich marketów można mieć mieszane uczucia. Jak ta wspaniała odmiana potrafiła tak nisko upaść, zwłaszcza jeśli patrzymy na wina bułgarskie (choć i użycie słowa wina w tym wypadku bywa często nieuprawnione). Prawdziwe, piękne kadarki znadziemy dopiero na półkach sklepów specjalistycznych i raczej nie w Polsce, a na Węgrzech i Rumunii, gdzie powoli odzyskują utraconą w zeszłym stuleciu sławę. Jedym z wielkich wyznawców tego szlachetnego szczepu jest Géza Balla, o którego winach pisałem już we wcześniejszych wpisach (tu i tu). Działa on w zachodniej Rumunii, w regionie winiarskim Miniș, znanym głównie ze swych czerwonych win. Posiada 120 ha nasadzeń, z czego 80% stanowią ciemnie odmiany winogron, głównie lokane: kadarka, kékfrankos, fekete leányka, a także światowe merlot, cabernet sauvignon oraz cabernet franc. Jednak prawdziwe perełki znajdziemy w tej pierwszej grupie.

Forma, która doskonale podkreśla treść. (fot. własna)

 

Balla Géza Ménesi Kadarka 2015 to podstawowe wino z tej odmiany, kupaż win z wielu stanowisk. Poddano je fermentacji w stalowych tankach, po czym dojrzewało 14 miesięcy w ogromnych, 5000 litrowych beczkach. Posiada ciemnorubinową barwę, w nosie wyraźnie wyczuwalne są aromaty czerwonej porzeczki, jeżyn, czekolady oraz delikatna pikantność. W ustach dominują nuty owoców leśnych oraz czarnej i czerwonej porzeczki, a także ściółka leśna. Całkiem sporo tu tanin, które wraz z wyraźną kwasowością tworzą szkielet dla tego eleganckiego wina. Mamy też trochę nut ziemistych oraz pieprzną pikantność. Finisz średniodługi, owocowy. Ocena: ***/****. Cena: 45 PLN. Dostępne w Polsce u importera Rowingood. W swej cenie zdecydowanie polecane.

Źródło wina: zakup własny.

Balla Géza Sziklabor Kadarka 2013 – Kadarka jakiej nie znacie

Podczas naszego rajdu po winebarach skosztowaliśmy z Piotrem wiele lokalnych win, ale jedno szczególnie przykuło naszą uwagę. Dlaczego akurat to? Kadarek z różnych krajów i regionów jest pod dostatkiem – zarówno tych spoza granic Węgier, jak i miejscowych. Trudno jest pośród nich znaleźć taką, która zrobiłaby na człowieku duże wrażenie. Sam szczep (o którym pisałem już tu), jest trudny w uprawie i niezbyt plenny, przez co zastąpiono go w dużej mierze znacznie łatwiej uprawianym Kékfrankosem. Jak więc się stało, że trafiliśmy właśnie na świetną Kadarkę? Tajemnica kryje się w zachodniej Rumunii, w regionie Miniș, a jej autorem jest Géza Balla.

Mój ideał Kadarki (fot. własna)

 

Grona, z których powstaje Sziklabor Kadarka 2013 rosną na wybitnie skalistym stanowisku Napos-dűlő. Stare, ponad 60-letnie krzewy dają niewiele owoców, ale są one wybitnej jakości. Wydajność wynosi tu zaledwie 3-4 tony z hektara. A jak prezentuje sie samo wino? Posiada rubinową barwę, w nosie dojrzałej wiśni, maliny, lekko wyczuwalna pikantność, kawa. W ustach sporo taniny, potężna, spinająca klamrą całość kwasowość, wyraźna mineralność, czysty owoc – wiśnia, malina. Są też również nuty ziemiste oraz świeżo zmielonego pieprzu. Niesamowicie złożone wino, warte każdego wydanego na niego forinta. Dojrzewało przez rok w 225-litrowych beczkach. Ocena: ****/*****. Cena: 5990 HUF (82 PLN). Zdecydowanie najlepsza Kadarka, jaką w życiu piłem.

Degustowaliśmy z Piotrem (blog Z winem do kina) na koszt własny.