Perfekcjonizm to ciężka choroba – rzekł Zoltán Demeter, gdy po półtoragodzinnej przemowie przystępowaliśmy do jubileuszowej degustacji jego win. Żywa legenda regionu oprowadziła odwiedzających po gmachu winiarni i winoteki, opowiadając przy okazji ważniejsze momenty i decyzje swej kilkudziesięcioletniej kariery zawodowej. Przyczynkiem do refleksji były dwie okrągłe rocznice – 60-te urodziny Zoltána, oraz 30 lat działalności jego rodzinnej winiarni. Pomimo trudnych początków, udało się dotrzeć do punktu, w którym jego dziedzictwo wyraźnie zaznacza się na winiarskiej mapie Tokaju – nie tylko w formie wybitnych win, ale też ekskluzywnej winoteki – jedynego takiego miejsca w całym regionie.

Odrestaurowany budynek winoteki. (fot. własna)
Historia Zoltána Demetera zaczyna się w 1966 roku w Sátoraljaújhely. Urodził się w rodzinie, która nie miała tradycji winiarskich, acz jego ojciec wówczas nabył 0,3 hektara winnicy na zboczach wzgórza górującego nad miastem, w parceli Boda. Zebrane tam grona sprzedawał w formie moszczu do Tokajskiego Kombinatu Winiarskiego, uzupełniając skromną pensję ślusarza. Syn od najmłodszych lat uczestniczył w pracach w winnicy, a w wieku 20 lat rozpoczął studia enologiczne na Uniwersytecie Rolniczym w Budapeszcie. Po ich ukończeniu ruszył w świat – pracował w Stanach Zjednoczonych, uczył się w Dijon i Londynie, zaś w 1993 roku powrócił w rodzinne strony.

Perfekcja w każdym detalu. (fot. własna)
Pierwsze kroki zawodowe stawiał w Tokaj-Hétszőlő, skąd po trzech latach trafił do winiarni Gróf Degenfeld, którą kilka lat później zamienił na Királyudvar. To tam, wraz z Istvánem Szepsym i László Alkonyim był świadkiem powstania furminta z parceli Úrágya, który zmienił postrzeganie wytrawnych win z Regionu Tokajskiego. W międzyczasie w 1996 założył własną winiarnię, zaś w 2007 roku jako pierwszy został nagrodzony tytułem Winiarza Winiarzy. Dziś gospodaruje na 7 hektarach w 9 parcelach, z których powstaje rocznie około 15 tysięcy butelek wina. Zwieńczeniem dzieła jest otwarta pod koniec 2024 roku winoteka, dzięki czemu w komfortowych warunkach można nabyć, i spróbować jego win przez cały rok. Tam też spróbowaliśmy 9 win z szerokiego portfolio producenta.

Mus z głębią najlepszych szampanów. (fot. własna)
Demeter Zoltán Tokaji Pezsgő Extra Brut 2017 to długodojrzewający musiak powstały z owoców gron furminta, pochodzących z siedliska Újhegy we wsi Rátka. Wino zostało zdegorżowane 60 miesięcy po zabutelkowaniu. Posiada bladozieloną barwę. Nos jest typowy dla furminta: jest tu zielone jabłko, gruszka, cytryna, trochę brioszki i delikatna mineralność. W ustach średnio zbudowane, wytrawne, z delikatnym, gładkim musem, średnim alkoholem, cytryny, zielonego jabłka, gruszki i słoną mineralnością. Finisz jest długi. Soczysty, słony, pięknie dojrzewający mus. Ocena: **** (92/100 pkt). Cena: 43000 HUF (517,50 PLN).

Zoltán – jednoosobowa orkiestra. (fot. własna)
Demeter Zoltán LeVin 2025 to nowy projekt Zoltána, zapowiadane jako druga etykieta winiarni, z odbiegającą od klasycznej formy szatą graficzną, na której znajdzie się motyw psa – niegdysiejszego ulubieńca rodziny. Jest to kupaż z trzech głównych odmian pochodzących z różnych parceli, fermentowało i dojrzewało w zbiornikach ze stali nierdzewnej. Cechuje je bladozielona barwa. Pachnie brzoskwinią, gruszką, cytrusami, znajdziemy też delikatny aromat trawy. Usta są wytrawne, średnio zbudowane, z świetną kwasowością, delikatnym cukrem resztkowym, nutami zielonego jabłka, gruszki, moreli, lekką słonością i ziołowością. Finisz jest średniodługi. Proste, smaczne, soczyste wino. Ocena: ***/**** (89/100 pkt). Cena: 5200 HUF (62,50 PLN).

Burgundski w stylu furmint. (fot. własna)
Demeter Zoltán Tokaji Furmint 2024 jest jednym z trzech przedstawicieli drugiego stopnia piramidy jakościowej winiarni. Mowa tu bowiem o winie z pojedynczej odmiany – w tym przypadku furminta, acz pochodzącego z różnych parcel (Holdvölgy i Újhegy), fermentującego i dojrzewającego w stalowych zbiornikach. Mieni się bladozieloną barwą. Nos kusi aromatami zielonego jabłka, brzoskwini, cytryny oraz krzemową mineralnością. W ustach średnio zbudowane, z kremową teksturą, średniowysoką kwasowością, delikatną słodyczą, dobrze zintegrowanym alkoholem (14%), oraz nutami brzoskwini, żółtej gruszki, żółtego jabłka, lekką goryczką i delikatną słonością. Finisz średniodługi. Elegancki, wyważony, „burgundzki” w stylu furmint. Ocena: **** (91/100 pkt). Cena: 8200 HUF (98,50 PLN).

Soczysta, owocowa biel. (fot. własna)
Demeter Zoltán Kakas Furmint 2024 należy do szczytu piramidy jakościowej wytrawnych win producenta. Grona pochodzą z pojedynczej, tarasowej uprawy, z 50-letnich krzewów, zaś wino fermentowało i dojrzewało w zbiorniku ze stali nierdzewnej. Posiada bladozieloną barwę. Pachnie brzoskwinią, polnymi ziołami, białymi kwiatami i limonką. Usta są wytrawne, średnio zbudowane, z średniowysoką kwasowością, średnim alkoholem, nutami żółtych jabłek, gruszek, brzoskwini, grapefruita, limonki, jak i słonym, mineralnym posmakiem. Finisz długi. Zrównoważone, świeże, młode wino, ze sporym potencjałem dojrzewania. Ocena: **** (92/100 pkt). Cena: 9800 HUF (117,50 PLN)

Mistrzowska interpretacja furminta. (fot. własna)
Demeter Zoltán Boda Furmint 2025 było jednym z najbardziej oczekiwanych win degustacji. Kilka tygodni wcześniej zostało ocenione na 97 punktów przez ekspertów Jamesa Sucklinga. Powstało z owoców starych, 100-letnich krzewów furminta z pojedynczej parceli z Sátoraljaújhely. Wino fermentowało i dojrzewało w akacjowej beczce. Charakteryzuje je bladozielona barwa. W nosie dominują aromaty białych kwiatów, mokrej skały, cytryny, gruszki i wanilii. W ustach jest wytrawne, skoncentrowane, z wysoką kwasowością, z średnim ciałem, kremową teksturą, nutami brzoskwini, mirabelki, żółtej gruszki, cytryny oraz słonym akcentem. Finisz długi. Szeroka, soczysta, wybitna biel. Ocena: ****/***** (94/100 pkt). Cena: 24500 HUF (293,50 PLN).

Dojrzałe hárslevelű z winnic nad Tokajem. (fot. własna)
Demeter Zoltán Szerelmi Hárslevelű 2008 to dojrzała biel, do powstania której użyto gron ze starych krzewów z stromego siedliska położonego nad Tokajem. Wiek widać już po barwie – głęboko złotej. Nos również wskazuje na upływ czasu. Znajdziemy tu naftę, jest też mokra skała, syrop kukurydziany, miód, wanilia i szczypta kiszonej cytryny. W smaku zaskakująco świeże – dzięki świetnej kwasowości delikatnej słodyczy z cukru resztkowego, o oleistej teksturze, z dobrze wkomponowanym alkoholu, z nutami suszonych śliwek, kiszonych cytryn, miodu, mokrej skały, skóry i przypraw korzennych. Już po szczycie, ale wciąż pokazuje potencjał świetnego siedliska. Ocena: ***/**** (89/100 pkt). Niedostępne w sprzedaży.

Co jak co, ale opowiadać to on potrafi… (fot. własna)
Jako pierwsza spośród słodyczy do kieliszków trafiło Demeter Zoltán Szamorodni Anett 2025. Jest to jedno z dwóch win tej kategorii, w tym przypadku mamy kupaż furminta, hárslevelű i sárgamuskotály. Dojrzewało pół roku w dębowych beczkach. Posiada jasną, złotą barwę. Nos kusi aromatami moreli, winogron, czarnego bzu, róży, grapefruita oraz miodu. W ustach średnio zbudowane, słodkie (155 g/l cukru resztkowego), z średniowysoką kwasowością, nutami miodu, winogron, grapefruita, moreli, róży, czarnego bzu, rodzynek i długim finiszem. Skoncentrowane, złożone, ale bardzo jeszcze młode i nie do końca ułożone. Spory potencjał. Ocena: **** (93/100 pkt). Cena: 25000 HUF (300 PLN).

Piękna, dojrzała słodycz. (fot. własna)
Demeter Zoltán Furmint 2000 przeniósł nas w czasie do poprzedniego stulecia. Grona użyte do produkcji pochodzą z parcel Veres i Lapis. Cechuje je bursztynowa barwa. Pachnie karmelem, przypalanym brązowym cukrem, rodzynkami, suszonymi śliwkami, miodem, figami. Usta są średnio zbudowane, słodkie (115 g/l cukru resztkowego), z średnią kwasowością, dobrze zintegrowanym alkoholem, nutami rodzynek, suszonych fig, suszonych śliwek i moreli, miodu, kawy oraz herbat. Finisz średniodługi. Ćwierć dekady w butelce, wciąż w przyzwoitej formie. Ocena: **** (90/100 pkt). Niedostępne w sprzedaży.

Eteryczne, niemalże doskonałe aszú. (fot. własna)
Zwieńczeniem wieczoru była Demeter Zoltán Tokaji Aszú Boda 2021. Powstało w wyjątkowych okolicznościach – z starych krzewów, które nabył jeszcze ojciec Zoltána. Latem tego roku zmarła jego matka, zaś jesienią grona pokryły się szlachetną pleśnią. Nie byłoby to możliwe bez pomocy os, które zaczęły nadgryzać grube skórki owoców, ułatwiając działanie botrytisu. Z zebranego surowca powstało około 80 litrów aszú, które po obowiązkowym dojrzewaniu w beczce trafiło do 53 butelek magnum. Wino posiada jasną, złotą barwę. Jego zapach jest intensywny, a znajdziemy w nim całką kawalkadę owoców: moreli, brzoskwini, pigwy, gruszki, mandarynki oraz wanilii. W ustach dość dobrze zbudowane, z potężną słodyczą (205 g/l cukru resztkowego), świetną kwasowością, kremową teksturą, soczystym owocem spod znaku moreli, pigwy, gruszki, mandarynki, a także miodu, i słoną nutą mineralną. Finisz nieskończenie długi. Precyzyjna robota, wielowarstwowa tekstura, dotyk geniuszu. Ocena: ***** (96/100 pkt). Cena: 795000 HUF (9532,50 PLN).

Legenda ciągle żywa. (fot. własna)
Trzydzieści lat to w skali ludzkiego życia szmat czasu, acz zaledwie krótki odcinek w historii regionu winiarskiego. Szczególnie dziś, w czasie łatwego, taniego konsumpcjonizmu Tokaj potrzebuje wizjonerów, którzy pozwolą mu odnaleźć własne miejsce na winiarskiej mapie świata. Pora przestać wzdychać do pięknej przeszłości, bo ona w niewielkim stopniu interesuje współczesnych winopijców. Tylko ciężka praca i realne cele pomogą regionowi stanąć na nogi. Zoltán Demeter swoje już zrobił. Pozostaje mu doszlifowywać diamencik, który wydobywał przez ostatnie trzy dekady. Niech lśni jeszcze jaśniejszym blaskiem! Przyszłość rysuje się w jasnych barwach.
W jubileuszowej degustacji brałem udział na koszt własny. Niektóre wina producenta są dostępne w Polsce w ofercie importera Rafa Wino, resztę znajdziecie u producenta.